Even een kleine check of ik het portretrecht een beetje goed begrijp. Ik schets even een fictieve situatie, die wel aardig overeenkomt met een concrete...

Naast m'n fotografieactiviteiten ben ik betrokken bij de plaatselijke toneelvereniging. Zoals elk jaar vond onlangs de jaarlijkse voorstelling van de jeugd plaats. Omdat het het bestuur leuk leek om achteraf ook wat aandacht aan dit gebeuren te besteden op hun website en ik het bestuur nog wel eens spreek had ik aangeboden een paar foto's te maken. Gewoon pro deo, niks geen formele toestanden of beloning e.d. Er komen een paar foto's bij een nieuwsbericht en er komt een (open) gallery waarin papa's en mama's, opa's en oma's etc trots hun nageslacht kunnen opzoeken.

Nu is er, voorafgaand aan de publicatie, een kleine discussie ontstaan. 99% van de ouders zal apetrots zijn met hun kind op de website, maar er zouden eventueel wellicht misschien mensen kunnen zijn die daar niet zo blij mee zijn. (En voor alle duidelijkheid: er is geen concrete aanleiding om op voorhand aan te nemen dat er protesten komen). Nou is het een kleine moeite om in zo'n geval de betreffende foto's te verwijderen, maar het gaat me even om de formele rechten en plichten.

Ik heb e.e.a. gelezen over het portretrecht en volgens mij gaat het in dit geval niet om een opdracht en is er voorafgaand aan publicatie niet een formele toestemming nodig. Het is dus niet nodig dat alle toneelspelers en aanwezigen (ik heb uiteraard ook een paar mooie shots van het publiek) vooraf toestemming geven. Wel kunnen mensen bezwaar maken tegen publicatie. Formeel alleen als ze geschaad worden door publicatie, maar zoals aangegeven is dat geen thema. Of er nou terecht of onterecht geklaagd wordt, in zo'n geval worden de foto's gewoon verwijderd.

Heb ik dat een beetje goed geïnterpreteerd of mis ik nog iets?

Dat klopt in grote lijnen: een geportretteerde kan (desnoods achteraf) aanspraak maken op het portretrecht als hij kan aantonen dat hij schade ondervindt door de publicatie.

Maar als je toch aan het discussieren bent speelt er sinds een jaar of anderhalf nog wat: een foto geldt als een 'op een natuurlijk persoon herleidbaar persoonsgegeven'. En dus zou het ook kunnen dat je de privacy van iemand schendt als je een herkenbaar beeld van die persoon publiceert. Ik heb nog niet gehoord dat daar in Nederland zaken over zijn geweest, maar er ligt een uitspraak van het CBP waar dat -vrees ik- ooit nog wel eens op gebaseerd zal worden....

Los van de juridische aspecten: ik maak al een paar jaar foto's voor onze zwem- en waterpolovereniging, onder dezelfde condities als de klaas. De foto's komen op een aparte, door mij beheerde flickr-account en links naar de sets worden via de website van de vereniging kenbaar gemaakt. Het gaat hier dus om zwemmende en poloënde kinderen en volwassenen vanaf circa 5 jaar. Waar ik wel op let is dat ik geen "vreemde" of compromitterende foto's plaats.
Ik heb nog nooit enig negatief commentaar gehad en iedereen vindt het geweldig. Sterker, met name de groep tussen (±) 10 en 20 jaar gebruikt de foto's om de hyves/facebook pagina's mee op te vrolijken en verschillende ouders hebben foto's gevraagd om als achtergrondscherm voor hun pc te kunnen dienen.

@de klaas: goed dat je erover nadenkt, maar ik denk dat het in praktijk wel mee zal vallen. En mocht er iemand bezwaar maken, dan verwijder je toch gewoon de betreffende foto's (dat is bij mij nog nooit gebeurd overigens)

Dus omdat het geen officiële opdracht is vervalt het portretrecht?
Volgens mij bied jij het vrijwillig aan en gaat de vereniging er mee akkoord dus is er in feite wel sprake van een bepaalde samenwerking. Ondanks dat je het voor de lol doet betekent dit volgens mij niet dat er bepaalde rechten vrijgewaard zijn om niet na te leven.
Volgens mij wordt het gewoon oogluikend toegestaan, zeker omdat 3/4 van de mensen er niks van af weet als het niet meer is.
Formeel gezien zou het dus wel moeten lijkt mij.

Wettelijk gezien hoef je volgens mij geen toestemming te vragen als t zulk soort niet-commercieel gebruik is. Praktisch gezien zal dat ook nooit lukken natuurlijk en zal geen rechter van jou verwachten dat je dat had gedaan en je in t gevang gooien. Fotografeer gewoon en zet het op die website, en die ene ouder die gaat klagen die geef je zijn zin en je haalt de foto's offline, klaar.

Het wordt wat anders als je het op de website van de podium-fabrikant zet

Vergelijk het met een gewone nieuwsfoto op straat. Als je daar toevallig op staat zal je dat als een fact of life moeten accepteren. Ook al had je tegen je vrouw gezegd dat je naar een belangrijke vergadering was. Anders wordt het als je het hoofdonderwerp bent en de foto je redelijkerwijs kan benadelen. Ook weer anders wordt het als de foto plotseling met commerciële oogmerken opduikt (reclame).
Gelukkig wordt in de praktijk de soep niet zo heet gegeten. Ook hier zie je een potentieel conflict tussen (grond)rechten. Als de soep dan heet op tafel komt zal de rechter per geval moeten wegen. Algemene uitspraken zijn dan lastig.

Bedankt voor de input mensen. Dat het in de praktijk allemaal mee zal vallen daar ben ik ook wel van overtuigd. Vraag was meer dat als je er dan op aangesproken zou worden of je dan in principe in je recht staat of dat je moet erkennen dat je eigenlijk toestemming had moeten hebben. Ik ben er inmiddels aardig van overtuigd dat je ook formeel niets verkeerd doet als je dit soort beelden publiceert.

Rechters en dergelijk zijn me allemaal een stap te ver. Volgens mij heb je gewoon het recht om de foto's te publiceren. Als iemand daarover valt is het aan de rechter om te beoordelen of de klacht terecht is.

In de praktijk valt het gelukkig ook allemaal wel mee.

Maar het is strikt gesproken natuurlijk wel zo dat *als* iemand aanspraak maakt op zijn portretrecht het verwijderen van de foto van Internet dat niet automatisch ongedaan maakt. Je kunt nou eenmaal een foto niet "ontopenbaren" na publicatie.

Nee, binnen het portretrecht zijn verschillende regels voor gevallen waarbij er een opdracht is en gevallen waarbij dat niet het geval is. Het gaat er in dit geval volgens mij ook niet om of ik een al dan niet betaalde formele opdracht had. De opdracht in de context van het portretrecht is niet een opdracht in algemene zin, maar m.i. meer specifiek toegespitst op portretten in opdracht. Lijkt me ook logisch: als ik een fotograaf opdracht geef om een portret van mezelf als trotse directeur of bruidegom te maken dan ben ik ook degene die bepaalt waar dit portret wel of niet wordt gepubliceerd. In zo'n geval kan publicatie alleen na voorafgaande toestemming van de geportretteerde.

In andere gevallen kun je m.i. zonder voorafgaande toestemming publiceren. (En dat heeft niets met oogluikend en onwetendheid te maken.) En nogmaals, daarmee vervalt het portretrecht niet: als je van mening bent dat je op de 1 of andere manier geschaad wordt door publicatie dan kun je bezwaar aantekenen tegen publicatie.

Ik fotografeer regelmatig bij de plaatselijke scouting waar ik ook leider ben, en sinds we de site op joomla hebben gebaseerd staan de meeste foto-albums achter een wachtwoord. Alle jeugdleden delen 1 account met bijbehorend wachtwoord, en het staat zo ingesteld dat ze het wachtwoord niet kunnen wijzigen. Dit hebben we zo gedaan nadat we hoorde dat andere verenigingen hier wel problemen met ouders over hebben gehad, en het ons dat niet waard is. Je kunt juridisch misschien wel in het gelijk staan, maar naar ons idee is het de praat niet waard.

Tja foto's en kinderen sommige ouders zien overal spoken denk ik. Fotograveer ieder jaar voor een open lucht muziek festival in een openbaar park en kreeg de laatste keer toen ik foto's maakte van zwingende kinderen 6 jaar oud ongeveer. Van een vader het verzoek of ik geen foto's van zijn kind wilde maken. Had geen zin in ruzie enzo maar volgens mij had hij geen poot om op te staan. Aan de andere kant gaan we jaarlijks met Scouting zwemmen en dan maken we ook foto's in het zwembad (welke gewoon open is dus alles loopt door elkaar) vaak krijgen we dan juist vragen van waar ze de foto's kunnen vinden en nog nooit een negatief geluid gehoordt. Kortom laat het plezier van velen niet vergallen door een enkele zeikerd en fotograveer lekker.

Frogmen, je hebt wel gelijk, maar besef je wel dat als zo'n zeikerd het echt op zijn heupen krijgt, je er een hoop last mee kan krijgen. Sommigen zien inderdaad overal spoken, maar ja dan zijn er af en toe toch weer voorbeelden waardoor ze niet helemaal ongelijk hebben. Het blijft een subtiel spel van geven en nemen. Ook hier geldt dat gelijk hebben en je gelijk krijgen lang niet altijd synoniem zijn.

Pardon? Heb jij een voorbeeld van een situatie waar een fotograaf op de openbare weg geen foto's mag *maken* van een persoon?

Nee, maar als goed leest, begrijp je dat er af en toe idioten zijn die verkeerde dingen doen met de foto's. Mensen hebben dan geen ongelijk in (gelukkig meestal) irrationele angsten.

Nee ze hebben wel ongelijk: iedereen mag in Nederland op de openbare weg alles fotograferen wat in het zicht is. punt. Dat staat zowel in de grondwet als het Europees verdrag van de rechten van de mens.

Mensen kunnen allerlei irrationele angsten hebben, politieagenten vragen nog regelmatig onterecht of je wilt stoppen, maar je hebt je rechten om foto's te *maken*.

Er gelden allerlei restricties op wat je vervolgens met de foto's mag doen, maar dat is wat anders.
Net zoals je prima een auto mag kopen die veel te hard kan rijden op de openbare weg. Het feit dat jij er 200 km/h mee kunt rijden is nog geen reden waarom je die niet zou mogen kopen.

Mensen kunnen je vriendelijk vragen om iets niet te doen, en soms krijg je meer gedaan als je daar vriendelijk aan toegeeft, maar ze hebben feitelijk geen gelijk, en ik ken geen voorbeelden waar het tegendeel uit blijkt.

Als (voetbal)clubfotograaf fotografeer ik bijna wekelijks jeugd van klein tot groot en de volwassen teams.
Ik probeer mensen in hun sport zo mooi mogelijk te verbeelden. Dat betekent ook goed opletten wat ik wel en niet op de website plaats. In alle jaren heb ik alleen maar positieve reacties gehad.
Ik let er vooral op dat mensen er niet "lullig" opstaan. Zo lopen sommige kinderen nog al eens dommig met een eind tong uit de mond of, staan de dames er niet altijd op hun charmants op. Die verwijder ik direct. Bij een knul af en toe maar die tong weggeshopt, anders kwam die nooit op de site.

Ik weet het, ik trek een topic uit de kelder maar ik zou toch wel erg graag iets van een linkje vinden waar dit vanuit de wetgever ondersteunt wordt.

Wie kan me daaraan helpen?
Ik kan zelf niet echt wat vinden namelijk.

hummm nvm heb het ineens gevonden....
http://www.iusmentis.com/auteursrecht/n ... tretrecht/

Met enige regelmaat fotografeer ik, ook commercieel, theatervoorstellingen. Bij alle gevallen is hier sprake van toestemming vanuit de producent (net zoals jij toestemming hebt van het bestuur). Deze foto's verschijnen vervolgens in allerlei publicaties rondom deze voorstelling. Er is geen enkele speler die hier bezwaar tegen kan hebben want anders moet hij of zij niet op een podium gaan staan.

Het is anders als ik uit een serie een foto doorverkoop aan een partij voor een heel ander, commercieel, doel. Dan is het wel aan te bevelen om op gebied van portretrecht iets te regelen. Dat doe ik dus zelf ook altijd en kan heel simpel zijn: mailtje met de vraag....

In de praktijk is het soms lastig wanneer je wel of niet iets moet regelen. Er zijn verschillende juridische uitspraken die van geval tot geval verschillen (LJN: BD4785, Rechtbank Amsterdam , 394352 / KG ZA 08-609 P/BB). Voorkomen is beter dan genezen.

Als er een ouder komt die het niet op prijs stelt dan verwijder je gewoon de foto...

Dus als ik als fotograaf van Roda JC een foto op een fansite plaats waarop Vormer, tijdens bv een kopduel, een gezicht trekt alsof hij in de rust een kratje Alfa heeft geledigd, kan hij vragen de foto van de site te halen, of sla ik nu een beetje door?

Zou het heel knap vinden als hij kan aantonen dat hij daardoor schade ondervind. Als je een foto maakt dat hij echt in de rust op een kratje bier ligt te kotsen misschien wel. Maar dan speelt weer mee dat het een bekend persoon is en dus nieuwswaarde heeft.

En hoe zit het dan met foto's van optredens van (bekende) artiesten, die je voor je eigen portfolio wilt gebruiken terwijl je geaccrediteerd was via een nieuwsmedium? Die foto's plaats je dan niet onder het mom van "nieuwswaarde", denk ik?

Plaatsen als portfoliomateriaal zal in die zin weinig problemen opleveren, mits je geen andere afspraken hebt gemaakt vooraf (ben bij wat grote concerten geweest waar je vooraf op moest geven waar publicatie plaats gaat vinden en je mocht dan ook nergens anders publiceren).

Ga je van diezelfde foto's t-shirts maken en die verkopen dan ben je weer commercieel bezig en heeft de artiest wel aantoonbare schade: gemiste inkomsten merchandise

Ook hier ken ik overigens een situatie waarbij de fotograaf gesommeerd is om foto's van zijn portfoliosite te halen. Wel zonder enige wettelijke grond, maar hem werd in het vooruitzicht gesteld dat hij nooit meer bij die band foto's mocht komen maken.....

Zou geen gemis zijn.

Wel als een opdrachtgever foto's van die band wilt en jij als fotograaf daar niet wordt toegelaten....

Logisch ook, want wat is de nieuwswaarde van een portfolio? zelfs "nieuwswaarde" zie ik er niet in. portfolio is gewoon een commercieel instrument.

^inderdaad. Daarom vraag ik me ook af of er niet toch een wettelijke grond zou zijn.

Hoe doet iedereen dat, met een portfolio waarop bekende of minder bekende personen te zien zijn? Overal toestemming voor vragen? Gokken? Of mag het toch?

Het blijft gewoon een beetje een grijs gebied waarover niet heel duidelijk iets te zeggen is. Jurisprudentie verschilt ook nogal. Verdien je geld met fotografie? Dan zou ik gewoon netjes toestemming vragen. Voor alles wat b.v. op mijn blog staat is enige vorm van toestemming verkregen.

Of je er geld mee verdient of niet is volgens mij niet relevant in het portretrecht (noch in auteursrechtschendingen).

De afweging die de rechter maakt gaat over het belang van de geportretteerde (versus het algemeen belag), niet over dat van de fotograaf.

Yep, grijze gebieden houd je altijd. Misschien maar goed ook, anders zou de hele wereld zwart/wit zijn. Bovendien zouden rechters dan ook geen nut meer hebben. Rechtspraak is in feite niets meer dan toegepaste redelijkheid waar de regels op zich niet duidelijk genoeg zijn. Als je altijd scherp aan de wind vaart, loop je ook relatief meer risico op gedoe. De andere kant is dat altijd het kaas van je brood wordt gegeten en je altijd achter in de rij staat. Daar tussenin zal je je persoonlijke balans moeten vinden. Dan kan je wel eens iets verkeerd inschatten. De keuze die je dan hebt is het minnelijk oplossen, of er al dan niet met rechters een juridisch gevecht van maken. En ook dat is weer telkens verschillend. Soms voel je je zo in een principe geraakt en ga je tot het gaatje; op andere momenten denk je: "jouw dag" en laat je het waaien. Bedenk dat na afloop altijd de zon weer gaat schijnen.